شمس الدين محمد بن محمود الشهرزوري ( مترجم : تبريزى )
446
نزهة الأرواح وروضة الأفراح ( تاريخ الحكماء قبل ظهور الإسلام وبعده ) ( فارسى )
شريك ايشان گردانيد در معالجه ، و به خدمت او متعين گشت . و اول حكيم بود كه خدمت ملوك اختيار نمود ، و حكماى پيشين خود را رفيع القدرتر ازين مىدانستند ، و به ابواب ملوك و سلاطين نزديك نمىگشتند . 127 ، 12 - ابو على مىگويد : نوح بن منصور مرا رخصت نمود كه به كتابخانهء او در مىآمده باشم . پس به آن كتابخانه در آمد كتابها را ديد كه نام آنها را كسى نشنيده بود . پس همه آنها را خواند و فوايد آن را فرا گرفت و مرتبهء هر يك از حكماى پيشين را بشناخت . پس به حسب اتفاق در آن خانه آتش افتاد و هر چه بود بسوخت . بعضى از دشمنان ابو على گفتند كه او اين كتب را سوخت از براى آنكه همه را به نظر در آورده بود ، و نفائس آنها را فراگرفته خواست كه به خود نسبت دهد ، نه به ارباب آنها ، خدا داناست . 127 ، 13 - چون ابو على به هجده سالگى رسيد از تحصيل همهء علوم پرداخته بود و اساس آن را كما ينبغى ساخته به نوعى كه بعد از آن او را چيزى تازه روى نداد . 127 ، 14 - و در همسايگى او مردى بود كه او را ابو الحسن عروضى مىگفتند ، از شيخ التماس كرد كه شرح كتب پيشينيان را از براى او بكند . پس كتاب « حاصل و محصول » را تصنيف كرد و در هشت مجلد تمام گشت . و كتاب در اخلاق تصنيف كرد و او را نام نهاد « البر و الاثم » . 127 ، 15 - چون امور سامانيه مضطرب گشت ، و پريشان شد ؛ به مقتضاى ضرورت بعد از فوت پدرش از بخارا بيرون رفت ، و به طرف گرگانج نقل كرد ، و پيش خوارزمشاه على بن مامون آمد شد مىكرد . و ابو الحسن سهيلى كه وزير او بود علوم معقوله را دوست مىداشت ، و ابو على به لباس فقها بود با ردا و تحت الحنك . از براى ابو على مشاهره